Hình ảnh hoạt động
BÁO CÁO CỦA HỘI ĐỒNG DI SẢN VĂN HÓA QUỐC GIA GỬI THỦ TƯỚNG CHÍNH PHỦ VỀ CHUYẾN ĐI KHẢO SÁT CÔNG TÁC BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI SẢN VĂN HÓA TẠI HUẾ
Cập nhật ngày: 10/01/2018 10:47:38
Thực hiện nhiệm vụ và quyền hạn quy định tại Quy chế Tồ chức và hoạt động Di sản văn hoá quốc gia đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt và kế hoạch công tác của Hội đồng năm 2017, từ ngày 21 đến ngày 24/9/2017, các thành viên Hội đồng đã đi khảo sát, đánh giá thực tiễn về công tác bảo tồn và phát huy giá trị Di sản văn hoá Thế giới, Di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại, Bảo vật quốc gia và Di sản tư liệu tại tỉnh Thừa Thiên Huế; Di tích Thành Điện Hải và Bảo vật quốc gia tại Bảo tàng Điêu khắc Chăm thành phố Đà Nẵng.

Trên cơ sở nghiên cứu, khảo sát, trao đổi trực tiếp tại di tích, tại bảo tàng, cũng như kết quả buổi làm việc với đại diện lãnh đạo ủy ban nhân dân tỉnh, các sở, ban, ngành của tỉnh Thừa Thiên Huế và thành phố Đà Nẵng, Hội đồng Di sản Văn hóa Quốc gia đã có báo cáo số 10/BC-HDDSVHQG ngày 17/10/2017 gửi Thủ tướng Chính phủ về chuyến khảo sát công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản tại Huế và Đà Nẵng.  Nội dung báo cáo gồm nhiều mục liên quan đến nhiều vấn đề, chúng tôi xin sơ lược những ý chính trong báo cáo liên quan đến tỉnh Thừa Thiên Huế:

Về công tác bảo tồn và phát huy giá trị Di sản văn hoá Thế giới - Quần thể di tích Cố đô Huế:

Do điều kiện khí hậu khắc nghiệt và do chiến tranh, đại đa số di tích cố đô Huế bị huỷ hoại và xuống cấp nghiêm trọng.

Được sự quan tâm đặc biệt của Chính phủ và các bộ, ngành ở Trung ương trong việc phê duyệt các dự án quy hoạch mang tính chiến lược, đặc biệt là về cơ chế, chính sách hỗ trợ đầu tư bảo tồn và phát huy giá trị di tích Huế; sự quan tâm chỉ đạo của Tỉnh uỷ, Uỷ ban nhân dân tỉnh; sự phối hợp của các sở, ban, ngành của tỉnh Thừa Thiên Huế và thành phố Huế; sự nỗ lực của các thế hệ trực tiếp quản lý di sản (nay là Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế); sự đóng góp của các nhà nghiên cứu và thợ thủ công Huế, di sản cố đô dần được hồi sinh. Huế trở thành điểm đến hấp dẫn của du khách trong và ngoài nước, trở thành Thành phố festival đặc trưng của Việt Nam, góp phần phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Thừa Thiên Huế.

Trong Tuyên bố giá trị nổi bật toàn cầu của Quần thể di tích cố đô Huế mới đây (2014), Ưỷ ban Di sản Thế giới đã đánh giá: Tuy bị tác động của chiến tranh và sự phát triển hiện đại, dù vậy Quần thể di tích vẫn giữ được rất tốt việc bảo tồn tổng thể di tích và môi trường cảnh quan mặc dù một số công trình đang còn là phế tích và còn đang được trùng tu từng phần. Việc trùng tu được tiến hành thông qua sử dụng kỹ thuật và vật liệu truyền thống theo những chuẩn mực chuyên môn quốc tế, đảm bảo tính xác thực của di tích.

Về công tác bảo tồn và phát huy giá trị Di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại - Nhã nhạc cung đình Huế (Âm nhạc cung đình Việt Nam):

Di sản Nhã nhạc cung đình Huế được hiện diện thường trực hàng ngày thông qua hoạt động biểu diễn của các nghệ sĩ Nhà hát Nghệ thuật truyền thống cung đình Huế phục vụ du khách trong và ngoài nước. Trong những năm gần đây, Nhà hát tập trung vào các chương trình ca, múa nhạc cung đình chọn lọc, phục hồi, dàn dựng được nhiều vở tuồng cung đình, điệu múa, nhạc chương cồ và luôn giữ vai trò quan trọng trong các sự kiện văn hoá lớn như Festival Huế, lễ tế Đàn Xã Tắc, lễ tế Đàn Nam Giao. Nhà hát rất chú trọng công tác đào tạo, truyền nghề (có gia đình 4 đời làm nhạc công cùng làm việc tại Nhà hát), được Nhà nước phong tặng nhiều danh hiệu cao quý (1 nghệ sĩ nhân dân và 8 nghệ sĩ ưu tú), là kết quả rất đáng ghi nhận trong công tác đào tạo, truyền nghề của Nhà hát.

Về công tác bảo tồn và phát huy giá trị Bảo vật quốc gia:

Hội đồng xin lưu ý một số vấn đề sau đây:

- Đề nghị lắp camera để giám sát, bảo vệ các bảo vật quốc gia, thực hiện định kỳ việc bảo quản phòng ngừa;

- Mặc dù Đại hồng chung ở chùa Thiên Mụ, bia Khiêm Cung ký ở Lăng vua Tự Đức có nhà bia, nhưng du khách vẫn sờ vào hiện vật nên văn tự và hoa văn chạm khắc bị mờ nhiều, cần nghiên cứu để sớm có giải pháp vừa tạo điều kiện cho du khách chiêm ngưỡng, nhưng không thể trực tiếp sờ vào bảo vật.

- Đối với các bảo vật trưng bày ở ngoài trời, ngoài Cửu vị thần công đã làm mái che, còn Cửu đỉnh và Sưu tập vạc đồng chưa có hình thức bảo quản phù hợp. Đối với 2 loại bảo vật này, việc làm mái che cần cân nhắc thận trọng, vì có thể ảnh hưởng về mặt thẩm mỹ trong không gian kiến trúc cảnh quan nơi trưng bày bảo vật. Ngoài việc làm dải phân cách mềm có tính mỹ thuật để cách ly du khách với bảo vật, cần nghiên cứu việc dùng phương tiện hút nước gọn nhẹ, cơ động để hút nước mưa ra khỏi Cửu đỉnh và Vạc đồng, vì trong nước mưa có hàm lượng axit có thể ăn mòn bề mặt bên trong của bảo vật.

- Áo Tế giao hiện đang được bảo quản cẩn thận theo phương pháp khoa học trong kho hữu cơ của Bảo tàng cổ vật cung đình Huế. Đề nghị cần có phòng riêng để kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng và dùng môi trường khí trơ để bảo quản bảo vật.

Bảo tàng Cổ vật cung đình Huế - nơi lưu giữ và bảo quản nhiều bộ sưu tập hiện vật quý hiếm. Cơn bão đầu thập kỷ 80 làm sập mái kho làm hư hỏng một số hiện vật. Trung tâm cần lập kế hoạch phục hồi lại toàn bộ những cồ vật bị vỡ và cần đưa vào kế hoạch xây mới Bảo tàng cổ vật cung đình Huế với không gian trưng bày, kho bảo quản hiện đại đảm bảo các yêu cầu cao về bảo vệ, bảo quản, các trang thiết bị, phương tiện kỹ thuật bảo quản theo chất liệu và phòng cháy chữa cháy đặc thù đối với hiện vật, bảo vật quốc gia.

Về di sàn tư liệu - Thơ văn trên kiến trúc cung đình Huế:

Di sản tư liệu trên kiến trúc cung đình Huế là hàng ngàn đơn vị văn thơ, câu đối chữ Hán có giá trị, được thể hiện như một hình thức trang trí nghệ thuật chủ yếu là trên các liên ba, đố bản hoặc trên các vách ván ở nhiều di tích kiến trúc triều Nguyễn. Có thể coi đây là một hình thức "xuất bản" và "lưu trữ" tư liệu hết sức độc đáo, duy nhất và hiếm có. Do hệ thống thơ văn được thể hiện trên các bộ phận cấu thành của công trình kiến trúc, nên bên cạnh việc thực hiện các giải pháp khoa học bảo quản phòng ngừa các nguồn tư liệu này, mà còn cần thiết lập một hệ thống phòng cháy chữa cháy cho toàn bộ công trình kiến trúc, trang bị những phương tiện chữa cháy đặc thù đối với tài liệu, hiện vật hữu cơ.

Hội đồng lưu ý việc mở cửa cho du khách vào bên trong Điện Thái Hoà làm cho nền nhà có phần bị biến dạng, gạch lát nền nhiều chỗ bị mòn, vẹt; các cột của Điện vốn được trang trí rất đẹp, nhưng do du khách sờ tay vào nên nhiều hoạ tiết trang trí bị mờ. Đề nghị Trung tâm nghiên cứu có hình thức bảo vệ thích hợp đối với những tác động của du khách trong cung điện quan trọng này, kể cả việc nghiên cứu tạo lối tham quan bên ngoài cho du khách để không ảnh hưởng trực tiếp đến di tích, như các nước đã làm.

Kết quả công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá tri Quần thể di tích cố đô Huế có phần đóng góp không nhỏ của Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế. Hoạt động nổi bật của Trung tâm là tổ chức nghiên cứu, lập và triển khai các dự án bảo tồn mang tính chuyên nghiệp; xây dựng các cơ sở dữ liệu khoa học cho công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hoá cố đô thông qua việc thực hiện nhiều đề tài nghiên cún khoa học về vật thể và phi vật thể, trong đó có nhiều công trình được giải thưởng khoa học công nghệ và văn hoá nghệ thuật; tồ chức được nhiều hội thảo khoa học quốc tế và trong nước về di sản Huế; đi đầu trong việc ứng dụng khoa học công nghệ hiện đại trong công tác quản lý, bảo tồn di tích, số hoá tư liệu văn bản và di tích; là nơi quy tụ nhiều chuyên gia bảo tồn di sản văn hoá từ nhiều nước, thông qua đó học tập được kinh nghiệm quý, đồng thời cũng nhận được sự hỗ trợ tài chính của các nước đối với một số dự án bảo quản, trùng tu di tích. Di sản cố đô Huế trở thành điểm đến hấp dẫn đối với du khách trong và ngoài nước, năm sau luồn cao hơn năm trước. Năm 2016, Trung tâm đón khoảng 2,5 triệu lượt khách, thu từ vé tham quan đạt hơn 262 tỷ đồng.

Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế là mô hình tổ chức quản lý rất thành công với sự chỉ đạo trực tiếp của ƯBND tỉnh Thừa Thiên Huế. Cơ cấu tổ chức của Trung tâm phù họp với mô hình quản lý mới với cơ chế hoạt động tự chủ, đa chức năng và tính hiệu quả.

Với sự nỗ lực thực hiện nhiều biện pháp khắc phục của tỉnh Thừa Thiên Huế, từ năm 2013, Uỷ ban Di sản Thế giới đã đưa Huế ra khỏi Danh sách các di sản bị khuyến nghị.Việc xã hội hoá, thu hút nhiều nguồn lực cho bảo tồn và phát huy giá trị di tích là cần thiết, có thể giao cho doanh nghiệp, tư nhân xây dựng hạ tầng, đường giao thông, xây dựng các công trình, phương tiện phục vụ khách tham quan,... còn vai trò quản lý, bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích phải do đơn vị công lập chuyên sâu về bảo tồn di sản thực hiện. Tuyên bố Hội An 2017, UNESCO nhấn mạnh, khuyến khích xu hướng hợp tác công - tư, nhưng phải thấy rõ vai trò chủ đạo của cơ quan quản lý nhà nước đối với di sản, đặc biệt là đối với các công tác chuyên môn về bảo tồn.

Mặc dù kết quả công tác bảo tồn và phát huy giá trị Quần thể di tích cố đô Huế trong thời gian qua đã đạt được những kết quả to lớn, vững chắc, rất ấn tượng, nhưng do hạn chế về mặt nguồn lực đầu tư nên cũng chỉ mới triển khai được khoảng một phần ba trong tổng số hơn 500 công trình cần đầu tư bảo tồn và phát huy giá trị, rất cần sự quan tâm hơn nữa của Chính phủ, các bộ, ngành ở Trung ương và Tỉnh uỷ, Uý ban nhân tỉnh Thừa Thiên Huế để tháo gỡ khó khăn nhằm đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án bảo tồn và phát huy giá trị di tích, trước mắt là đối với những công trình đã phê duyệt chủ trương đầu tư trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016 - 2020. Theo quy định hiện hành, các dự án tu bổ di tích tại địa bàn có Di tích quốc gia đặc biệt và Di sản Thế giới được xem là dự án nhóm A (dự án nhóm A có tổng mức đầu tư từ 800 tỷ trở lên), trong khi các công trình tu bổ di tích hầu hết có quy mô nhỏ, có công trình chỉ đầu tư vài trăm triệu đến vài tý đồng mỗi năm, nhưng phải thực hiện theo trình tư, thủ tục dự án nhóm A, nên phải kéo dài thời gian chuẩn bị đầu tư, ảnh hưởng đến tiến độ, kế hoạch giải ngân vốn được bố trí trong năm.

Hội đồng Di sản văn hoá quốc gia trân trọng đề nghị các Bộ, ngành xem xét xếp các dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích thuộc Di tích quốc gia đặc biệt và Di sản Thế giới vào nhóm công trình cấp III, cấp II với tổng mức đầu tư tương đương dự án nhóm C.

Trân trọng đề nghị Uỷ ban Nhân dân tỉnh Thừa Thiên Huế:

-   Ngoài Di sản văn hoá Thế giới - Quần thể di tích cố đô Huế, trên địa bàn tỉnh nhà còn có 4 di tích quốc gia đặc biệt nằm trong hệ thống Di tích lịch sử Đường Trường Sơn: Di tích Km0 đường B45A, Di tích Km0 đường B71, Cụm địa đạo Sở chỉ huy Binh Trạm 42 và Di tích Dốc Con Mèo thuộc huyện A Lưới. Xin đề nghị UBND tỉnh quan tâm chỉ đạo công tác bảo tồn và phát huy giá trị các di tích quan trọng này.

-   Trong thời gian qua, Bảo tàng Lịch sử Thừa Thiên Huế đã tổ chức các hoạt động nghiên cứu, thực hiện xã hội hoá việc sưu tầm tài liệu, hiện vật làm phong phú thêm các sưu tập hiện vật bảo tàng, thu hút được nhiều du khách trong và ngoài nước; phối hợp với Hội Khoa học lịch sử Thừa Thiên Huế và các bảo tàng nhiều địa phương trong công tác nghiên cứu, phát huy giá trị di sản lịch sử - văn hoá Thừa Thiên Huế; tổ chức giao lưu, hợp tác nghiên cứu, sưu tầm tư liệu về danh nhân Phan Bội Châu với một số cơ sở nghiên cứu và trường đại học của Nhật Bản.

-   Tuy nhiên, hiện nay kho bảo quản và hệ thống trưng bày của Bảo tàng Lịch sử Thừa Thiên Huế vẫn đang được đặt trong di tích Quốc Tử Giám thuộc Quần thể di tích Cố đô Huế, vừa khó thiết lập được các loại kho bảo quản theo chất liệu và các trang thiết bị kỹ thuật cần thiết cho công tác bảo quản tài liệu, hiện vật, vừa khó có điều kiện thể hiện được các giải pháp trưng bày hiện đại đối với những vấn đề vô cùng quan trọng, phong phú của lịch sử tỉnh Thừa Thiên Huế. Bên cạnh đó, việc sử dụng không gian phía trước của Quốc Tử Giám vốn được xem là trường đại học hoàng gia để trưng bày các hiện vật liên quan đến chiến tranh (xe tăng, máy bay, đại bác...) là chưa phù họp. Bởi vậy, Hội đồng xin đề nghị UBND tỉnh quan tâm để Bảo tàng Lịch sử Thừa Thiên Huế sớm có được cơ sở mới xứng tầm với lịch sử tỉnh nhà.

- Tại Bảo tàng Lịch sử Thừa Thiên Huế hiện đang trưng bày một hiện vật rất có giá trị minh chứng cho sự phát triển thương mại của nước ta ở thế kỷ XVIII - XIX - một chiếc mỏ neo bằng gỗ phát hiện được ở cửa biến Thuận An năm 2015. So với một vài mỏ neo cồ đã tìm được ở nước ta, thì mỏ neo ở cửa biển Thuận An là lớn nhất (dài 8,25m, rộng 2,8m). Tuy nhiên, hiện trạng mỏ neo dạng bị xuống cấp, nên trước mắt cần ngâm chiếc mỏ neo vào bể nước (hiện nay đang để trên sàn nhà trưng bày) với kích thước dài, rộng hơn mỏ neo một chút, và mời chuyên gia bảo quản hiện vật gỗ bảo tàng nghiên cứu, thực hiện các giải pháp bảo quản hiện vật quý hiếm này.

- Tại di tích văn hoá Chăm núi Linh Thái (huyện Phú Lộc) có nhiều hiện vật của tháp Chăm (thế kỷ XI-XII). Hai hiện vật đã được chuyển về Bảo tàng Lịch sử Thừa Thiên Huế (chóp tháp và bệ tháp). Hội đồng đề nghị cho tiến hành nghiên cứu, sưu tầm và khai quật khảo cổ học phế tích tháp Chăm này để bồ sung tư liệu về văn hoá Chămpa cho Bảo tàng Lịch sử Thừa Thiên Huế.

Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế
Các tin khác:
Trang chủLiên hệ
Liên kết Website
Bản quyền Website thuộc về Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế
Địa chỉ: Tam Toà, 23 Tống Duy Tân - Huế - Việt Nam
Điện thoại: +(84).234.3523237 - 3513322 - 3512751 - Fax: +(84).234.3526083
Email: huedisan@gmail.com
Xin ghi rõ nguồn “ Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế” khi sử dụng thông tin từ Website này.